คู่มือ

AI ค้นกฎหมายไทยต่างจาก Google search ยังไง

Thai Legal ค้นแบบ hybrid retrieval — ผสม dense embedding กับ BM25 ด้วย RRF ช่วยให้เจอมาตราที่เกี่ยวข้องได้แม้ผู้ใช้ไม่รู้คำศัพท์ทางกฎหมายที่ต้องพิมพ์เป๊ะ

สรุปสั้นๆ

เว็บสืบค้นกฎหมายทางการและ Google มักอาศัยการค้นด้วยคำ (keyword search) — จึงมักต้องใช้คำที่ใกล้เคียง กับคำในตัวบทถึงจะเจอ ถ้าผู้ใช้อธิบายสถานการณ์เป็นภาษาคนโดยไม่รู้ศัพท์ทางกฎหมาย อาจหาไม่เจอ

Thai Legal ใช้ hybrid retrieval แทน — รวม 2 วิธีค้นเข้าด้วยกันแล้วจัดอันดับใหม่ด้วย RRF (Reciprocal Rank Fusion) ครบทั้ง 4 คลังเอกสาร (ตัวบทกฎหมาย · ราชกิจจานุเบกษา · ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา · คำพิพากษาศาลฎีกา)

กลไกการค้นแบบ hybrid retrieval

1) Dense embedding search (BGE-M3): แปลงคำถามและ ข้อความตัวบทเป็นเวกเตอร์ตามความหมาย แล้วหาข้อความที่ความหมายใกล้เคียงกัน ช่วยจับได้เมื่อผู้ใช้ พิมพ์คนละคำกับตัวบทเป๊ะๆ เช่น อธิบายสถานการณ์แทนที่จะรู้ศัพท์ทางกฎหมาย

2) Sparse/keyword search (BM25): ค้นคำตรงกันโดย ตัดคำภาษาไทยด้วย pythainlp แม่นเมื่อรู้เลขมาตราหรือคำศัพท์เฉพาะทางกฎหมาย อยู่แล้ว — dense อย่างเดียวอาจพลาดคำเฉพาะแบบนี้ได้

3) รวมด้วย RRF: จัดอันดับผลลัพธ์จากทั้งสองวิธีใหม่ตาม ตำแหน่งอันดับ (ไม่ใช่คะแนนดิบที่หน่วยต่างกัน) ผลลัพธ์ที่ทั้งสองวิธีเห็นตรงกันว่าเกี่ยวข้องจะได้ อันดับดีกว่าการใช้วิธีใดวิธีหนึ่งเดี่ยวๆ — ได้ผลลัพธ์ที่ครอบคลุมทั้ง “ความหมายใกล้เคียง ” และ “คำตรง” ในคำตอบเดียว

ตัวอย่างการใช้งาน

ตัวอย่าง: ผู้ใช้ถามว่า “เจ้าของบ้านเช่าไม่คืนเงินประกัน อ้างว่าห้องมีรอยขีดข่วนเล็กน้อย ตอนย้ายออก ทำได้ไหม” — คำถามนี้ไม่มีคำว่า “มาตรา 562” และไม่มีถ้อยคำแบบในตัวบท เช่น “ความสูญหายหรือบุบสลาย”

Claude หรือ ChatGPT มักจะเรียบเรียงคำถามภาษาคนให้เป็นคำค้น เช่น “ผู้เช่าต้องรับผิดในความสูญหายหรือบุบสลายของทรัพย์สินที่เช่า” แล้วส่งให้ Thai Legal ค้นในคลังตัวบทกฎหมาย — เมื่อลองค้นด้วยคำค้นแบบนี้ (ตรวจเมื่อตุลาคม 2569) ป.พ.พ. มาตรา 562 ขึ้นอันดับแรก — ผู้ใช้ไม่ต้องรู้ศัพท์กฎหมายเอง เพราะผู้ช่วย AI เรียบเรียงคำค้นให้

ข้อควรรู้: ในตัวอย่างนี้ มาตรา 562 ขึ้นอันดับแรกเพราะ ถ้อยคำในคำค้นซ้อนกับถ้อยคำในตัวบทโดยตรง (การจับคู่คำตรง) ตัวอย่างนี้จึงไม่ได้แสดงการจับความหมายของ dense search ซึ่งมีประโยชน์เมื่อถ้อยคำไม่ซ้อนกับตัวบท ผลลัพธ์ขึ้นกับคำค้นและตัวกรอง ถ้าไม่กรองคลัง มาตรา 562 อาจไม่ติดอันดับต้นๆ ตรวจสอบต้นฉบับทุกครั้ง

ดูตัวอย่างการเชื่อมต่อจริงที่ คู่มือต่อ Claude กับกฎหมายไทย และ คู่มือต่อ ChatGPT กับกฎหมายไทย

แหล่งอ้างอิง

ราชกิจจานุเบกษา: ข้อมูลจากชุดข้อมูล Open Law Data Thailand (https://huggingface.co/datasets/open-law-data-thailand/soc-ratchakitcha) ซึ่งได้รับความอนุเคราะห์ข้อมูลจาก สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (หนังสือ ด่วนที่สุด ที่ นร ๐๕๐๓/๑๘๗๓๙ ลงวันที่ ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๖๘) เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต CC-BY-4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/) · ข้อความที่แสดงถูกดัดแปลงจากต้นฉบับ: ปิดบัง (mask) เลขประจำตัวประชาชน 13 หลัก ด้วยอักษร X เพื่อคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล · เนื้อความได้จากการ OCR ต้นฉบับ PDF · ตัวบทกฎหมาย/ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา: ข้อมูลเปิดจาก สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) · ตัวบทกฎหมายจำนวนมาก (ส่วนใหญ่เป็นฉบับเก่าในประวัติแก้ไข): ข้อมูลจากชุดข้อมูล Open Law Data Thailand (https://huggingface.co/datasets/open-law-data-thailand/ocs-krisdika) เผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต CC-BY-4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/) · ข้อความที่แสดงถูกดัดแปลงจากต้นฉบับ: แบ่งเป็นท่อนรายมาตราเพื่อการค้นหา · คำพิพากษาศาลฎีกา: เผยแพร่ในฐานะเอกสารราชการตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฯ มาตรา 7(4) — ไม่ใช่การอนุญาตจากศาลโดยตรง · แหล่ง: ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา · คำวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล: บทย่อจากเว็บไซต์ของสำนักงานศาลยุติธรรม (vinijchai.coj.go.th) · ข้อความเป็นบทย่อที่ผ่านการล้างรูปแบบ ไม่ใช่ฉบับทางการ โปรดตรวจกับต้นฉบับ · สำนักงานศาลยุติธรรมไม่ได้รับรองหรือสนับสนุนบริการนี้

hybrid retrieval ค้นข้ามคลังหลักพร้อมกันในคำถามเดียว ปัจจุบันครบทั้ง 4 คลังเอกสาร (ตัวบทกฎหมาย · ราชกิจจานุเบกษา · ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา · คำพิพากษาศาลฎีกา)

ข้อจำกัด

Thai Legal เป็นเครื่องมือช่วยค้นคว้า ไม่ใช่การให้คำปรึกษาทางกฎหมาย — ทุกคำตอบควรตรวจสอบ ตัวบทฉบับล่าสุดและปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมายประกอบเสมอ hybrid retrieval ช่วยให้เจอมาตราที่ เกี่ยวข้องง่ายขึ้น แต่ไม่ได้ตัดสินความถูกต้องของคำตอบแทนการตรวจสอบต้นฉบับ

แพ็กเกจทดลองใช้ได้ 100 ครั้ง/เดือนโดยไม่ต้องผูกบัตร ส่วน Pro ใช้ได้ 2,000 ครั้ง/เดือน ดูรายละเอียดที่ หน้าราคา

คำถามที่พบบ่อย

AI ค้นกฎหมายไทยต่างจาก Google search ยังไง+

Google และเว็บสืบค้นกฎหมายทางการมักอาศัยการค้นด้วยคำ (keyword search) — จึงมักต้องพิมพ์คำที่ใกล้เคียงกับคำในตัวบทถึงจะเจอ

ส่วน Thai Legal ค้นแบบ hybrid retrieval ผสมทั้ง dense embedding (ความหมายใกล้เคียง) กับ BM25 (คำตรง) แล้วรวมคะแนนด้วย RRF จึงช่วยให้เจอมาตราที่เกี่ยวข้องได้แม้ผู้ใช้ไม่รู้คำศัพท์ทางกฎหมายที่ต้องพิมพ์เป๊ะ (ผลขึ้นกับคำค้นและตัวกรองคลัง)

dense embedding search คืออะไร+

การค้นด้วยโมเดล embedding (Thai Legal ใช้ BGE-M3) ที่แปลงคำถามและตัวบทกฎหมายเป็นเวกเตอร์ตามความหมาย แล้วหาข้อความที่ความหมายใกล้เคียงกัน ซึ่งช่วยให้เจอข้อความที่ถ้อยคำไม่ซ้อนกับคำค้นได้

BM25 (sparse search) คืออะไร+

การค้นแบบ keyword ดั้งเดิม (BM25 โดยตัดคำภาษาไทยด้วย pythainlp) ที่หาคำตรงกันในตัวบท — แม่นเมื่อรู้เลขมาตราหรือคำศัพท์ทางกฎหมายที่ต้องพิมพ์เป๊ะอยู่แล้ว dense อย่างเดียวอาจพลาดคำเฉพาะแบบนี้ได้ จึงต้องผสมทั้งสองแบบ

RRF (Reciprocal Rank Fusion) ทำหน้าที่อะไร+

RRF คือวิธีรวมอันดับผลลัพธ์จาก dense search และ BM25 เข้าด้วยกัน โดยให้น้ำหนักตามอันดับ (ไม่ใช่คะแนนดิบที่หน่วยต่างกัน) ผลลัพธ์ที่ทั้งสองวิธีเห็นตรงกันว่าเกี่ยวข้องจะได้อันดับดีกว่าการใช้วิธีใดวิธีหนึ่งเดี่ยวๆ

ทำไม hybrid retrieval ถึงเหมาะกับคำถามกฎหมายภาษาคน+

ผู้ใช้ส่วนใหญ่อธิบายสถานการณ์เป็นภาษาคน ไม่รู้เลขมาตราหรือศัพท์ทางกฎหมายที่ต้องพิมพ์เป๊ะมาก่อน — dense search ช่วยจับความหมายของสถานการณ์นั้นได้ ส่วน BM25 กันไม่ให้พลาดคำเฉพาะที่รู้อยู่แล้ว

รวมกันด้วย RRF ครบทั้ง 4 คลังเอกสาร (ตัวบทกฎหมาย · ราชกิจจานุเบกษา · ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา · คำพิพากษาศาลฎีกา) จึงมีโอกาสได้ผลลัพธ์ที่ตรงประเด็นกว่าการค้นแบบ keyword อย่างเดียว

ลองค้นกฎหมายไทยด้วย hybrid retrieval

เชื่อมต่อ Claude หรือ ChatGPT ครั้งเดียว แล้วถามกฎหมายไทยเป็นภาษาคนได้เลย

ไปที่หน้าเอกสารเครื่องมือ